Muốn “tối đa” theo đúng nghĩa pháp lý của chế độ hưu trí, người lao động cần đạt trần tỷ lệ hưởng lương hưu là 75% mức bình quân tiền lương (đối với bảo hiểm xã hội bắt buộc) hoặc mức bình quân thu nhập (đối với bảo hiểm xã hội tự nguyện). Trần 75% này được Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 quy định và có hiệu lực từ ngày 01/7/2025.
Như :
- Lao động nữ: cần đóng đủ 30 năm để đạt 75%.
- Lao động nam: cần đóng đủ 35 năm để đạt 75%.
1. “Lương hưu tối đa” cần hiểu đúng theo 2 tầng: trần tỷ lệ và trần nền tính
Trong quản trị chính sách nhân sự – tiền lương, “tối đa” không chỉ là đóng đủ năm; còn là tối ưu nền tính.
1.1. Trần tỷ lệ hưởng
Luật quy định rõ, mức lương hưu hằng tháng được tính theo tỷ lệ phần trăm và mức tối đa bằng 75%.
1.2. Trần nền tính
Ngay cả khi đạt 75%, “mức tiền lương hưu” vẫn phụ thuộc vào mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng; trong khi tiền lương làm căn cứ đóng có giới hạn, tối đa bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng (áp dụng theo các trường hợp luật quy định).
Qua đó, muốn “tối đa” một cách thực chất, cần đồng thời quản trị 2 yếu tố:
- Đủ năm để chạm trần 75%
- Nền đóng hợp lệ, ổn định, phù hợp chiến lược thu nhập chịu đóng trong khung pháp lý.
2. Số năm cần đóng để đạt trần 75% theo bảo hiểm xã hội bắt buộc
2.1. Công thức luật định (bảo hiểm xã hội bắt buộc)
Luật quy định mức lương hưu hằng tháng (đối tượng đủ điều kiện hưởng theo chế độ bắt buộc) như sau:
- Lao động nữ: 45% tương ứng 15 năm đóng; sau đó mỗi năm thêm 2%, tối đa 75%.
- Lao động nam: 45% tương ứng 20 năm đóng; sau đó mỗi năm thêm 2%, tối đa 75%.
Riêng rường hợp của lao động nam đóng từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm sẽ được hưởng lương hưu với tỷ lệ khởi điểm 40% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH, sau đó cứ thêm mỗi năm đóng thêm 1% cho đến khi đạt 19 năm, rồi từ năm thứ 20 trở đi thì hưởng 45% (thêm 2% mỗi năm).
Luật quy định điều kiện hưởng lương hưu của chế độ bắt buộc là có thời gian đóng từ đủ 15 năm trở lên và đáp ứng điều kiện về tuổi nghỉ hưu theo quy định của pháp luật lao động. Điều này giúp doanh nghiệp và người lao động “mở khóa” quyền lợi hưu trí sớm hơn về mặt số năm tối thiểu.
2.2. Từ đó, uy ra số năm để đạt 75%
- Lao động nữ:
45% ở mốc 15 năm; cần thêm 30% để lên 75%; mỗi năm thêm 2% ⇒ cần thêm 15 năm ⇒ 15 + 15 = 30 năm. - Lao động nam:
45% ở mốc 20 năm; cần thêm 30% để lên 75%; mỗi năm thêm 2% ⇒ cần thêm 15 năm ⇒ 20 + 15 = 35 năm.
Như vậy, nếu mục tiêu là trần tỷ lệ 75%, kế hoạch đóng nên được “đóng khung” theo mốc 30 năm (nữ) hoặc 35 năm (nam), sau đó chuyển sang chiến lược tối ưu khác (phân tích ở mục 4).
2.3. Bảng tổng hợp so sánh (Dễ ghi nhớ)
Để dễ hình dung hơn, hãy xem lại phần tóm tắt lại trong bảng dưới đây:
| Tiêu chí | Lao động Nữ | Lao động Nam |
| Mức hưởng 45% cần đóng | 15 năm | 20 năm |
| Mỗi năm đóng thêm cộng | 2% | 2% |
| Số năm cần đóng để đạt 75% | 30 năm | 35 năm |
| Căn cứ pháp lý | Khoản 1, Điều 66, Luật BHXH 2024 | Khoản 1, Điều 66, Luật BHXH 2024 |
3. Điều kiện "cần" và "đủ" để nhận lương hưu tối đa
Đóng đủ số năm (30 năm hoặc 35 năm) chỉ là điều kiện cần. Để thực sự cầm về tay mức lương hưu tối đa mà không bị trừ tỷ lệ, bạn cần thỏa mãn “điều kiện đủ” về Tuổi nghỉ hưu.
3.1. Quy định về tuổi nghỉ hưu
Theo quy định tại Bộ luật Lao động 2019 (vẫn đang có hiệu lực về lộ trình tuổi) và được viện dẫn trong Điều 64 Luật BHXH 2024:
-
Tuổi nghỉ hưu đang tăng dần theo lộ trình cho đến khi đạt 62 tuổi đối với nam (vào năm 2028) và 60 tuổi đối với nữ (vào năm 2035).
-
Tại thời điểm tháng 12/2025: Tuổi nghỉ hưu của nam là 61 tuổi 3 tháng, của nữ là 56 tuổi 8 tháng.
3.2. Cảnh báo về việc nghỉ hưu trước tuổi
Nếu bạn đã đóng đủ số năm (ví dụ nam 35 năm) nhưng lại xin nghỉ hưu sớm hơn tuổi quy định (trừ các trường hợp suy giảm khả năng lao động hoặc làm nghề đặc biệt nặng nhọc, độc hại), bạn sẽ bị phạt tỷ lệ hưởng.
Cụ thể, Khoản 3 Điều 66 Luật BHXH 2024 quy định:
Mức lương hưu hằng tháng của người đủ điều kiện quy định… được tính như quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này, sau đó cứ mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi quy định thì giảm 2%.
Ví dụ thực tế:
Một lao động nam đóng đủ 35 năm BHXH (đáng lẽ được 75%), nhưng nghỉ hưu sớm 2 năm so với tuổi quy định.
-
Tỷ lệ ban đầu: 75%
-
Mức giảm: 2 năm x 2% = 4%
-
Tỷ lệ thực nhận: $75% – 4% = 71%
Do đó, để nhận “tối đa” theo đúng nghĩa đen, bạn phải: Đủ năm đóng BHXH + Đúng tuổi nghỉ hưu.
4. Nếu đã chạm trần 75%: đóng thêm có còn lợi ích không?
Luật thiết kế cơ chế “tối ưu hóa tổng lợi ích”, theo hướng: đóng vượt mốc trần tỷ lệ không làm tăng tỷ lệ lương hưu, nhưng có thể phát sinh trợ cấp một lần khi nghỉ hưu.
4.1. Đóng vượt mốc 35 năm (nam) hoặc 30 năm (nữ) sẽ có trợ cấp một lần
Luật quy định:
- Nam đóng cao hơn 35 năm, nữ đóng cao hơn 30 năm thì khi nghỉ hưu, ngoài lương hưu còn được hưởng trợ cấp một lần.
Mỗi năm đóng cao hơn được tính bằng 0,5 lần mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng.
4.2. Trường hợp đã đủ điều kiện hưởng lương hưu mà tiếp tục đóng
Nếu người lao động đã đủ điều kiện hưởng lương hưu mà vẫn tiếp tục đóng, luật còn quy định cơ chế trợ cấp theo hướng gia tăng lợi ích cho phần thời gian đóng thêm (tính theo “02 lần mức bình quân…” cho mỗi năm đóng cao hơn, trong phạm vi luật quy định).
Sau khi đạt 75%, doanh nghiệp và người lao động nên đánh giá “hiệu suất lợi ích” giữa (i) duy trì đóng để hưởng trợ cấp một lần theo luật định và (ii) tối ưu cấu trúc thu nhập hợp lệ, cân bằng chi phí – phúc lợi – tuân thủ.