Người lao động tại Việt Nam có nhiều trường hợp nghỉ làm được hưởng nguyên lương theo quy định pháp luật lao động. Trong quản trị nhân sự, việc hiểu đúng và làm đúng các quy định này không chỉ đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người lao động, mà còn duy trì tính nhất quán trong bộ máy vận hành cũng như hệ thống tính lương tại doanh nghiệp.
I. Nghỉ phép hằng năm
Theo quy định tại Điều 113 Bộ Luật Lao động 2019, người lao động làm việc đủ 12 tháng cho cùng một người sử dụng lao động được hưởng nguyên lương cho thời gian nghỉ phép hằng năm. Cụ thể:
- Điều kiện làm việc bình thường: Nghỉ 12 ngày.
- Người lao động vị thành niên, người khuyết tật, người làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm: Nghỉ 14 ngày.
- Người làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm: Nghỉ 16 ngày.
Trường hợp người lao động làm việc chưa đủ 12 tháng cho một người sử dụng lao động thì số ngày nghỉ hằng năm tương ứng với số tháng làm việc.
Trường hợp người lao động thôi việc, mất việc mà chưa nghỉ hoặc chưa nghỉ hết số ngày nghỉ hằng năm, người sử dụng lao động có trách nhiệm thanh toán tiền lương cho những ngày chưa nghỉ.
II. Nghỉ vì việc riêng
Theo quy định tại Khoản 1 Điều 115 Bộ Luật Lao động 2019, người lao động được nghỉ làm vì việc riêng mà vẫn hưởng nguyên lương trong các trường hợp:
- Kết hôn: nghỉ 03 ngày;
- Con đẻ, con nuôi kết hôn: nghỉ 01 ngày;
- Đám tang của cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi; cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi của vợ hoặc chồng; vợ hoặc chồng; con đẻ, con nuôi: nghỉ 03 ngày.
⚠️ Lưu ý: Người lao động phải thông báo với người sử dụng lao động để được hưởng nguyên lương.
III. Các trường hợp nghỉ hưởng lương khác
1. Nghỉ lễ, Tết
Theo Điều 112 Bộ Luật Lao động 2019, các ngày nghỉ lễ, Tết được hưởng nguyên lương gồm:
- Tết Dương lịch: 01 ngày (ngày 01/01 dương lịch);
- Tết Âm lịch: 05 ngày;
- Ngày Chiến thắng: 01 ngày (ngày 30/04 dương lịch);
- Ngày Quốc tế lao động: 01 ngày (ngày 01/05 dương lịch);
- Quốc khánh: 02 ngày (ngày 02/09 dương lịch và 01 ngày liền kề trước hoặc sau);
- Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương: 01 ngày (ngày 10/03 âm lịch).
Trường hợp lao động là người nước ngoài làm việc tại Việt Nam, ngoài các ngày nghỉ trên còn được nghỉ thêm 01 ngày Tết cổ truyền dân tộc và 01 ngày Quốc khánh của nước họ.
2. Nghỉ điều trị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp
Khoản 3 Điều 38 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 quy định người lao động được hưởng nguyên lương các ngày nghỉ điều trị, phục hồi chức năng lao động trong trường hợp bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
3. Nghỉ do tạm đình chỉ công việc nhưng không bị xử lý kỷ luật
➤ Theo Điều 128 Bộ Luật Lao động 2019, trường hợp người lao động tiếp tục làm việc có thể gây khó khăn cho quá trình xác minh hành vi vi phạm kỷ luật lao động có tình tiết phức tạp, người sử dụng lao động được quyền tạm đình chỉ công việc của người lao động. Thời hạn tạm đình chỉ không vượt quá 15 ngày, trường hợp đặc biệt không quá 90 ngày.
➤ Sau khi xác minh, nếu người lao động không bị xử lý kỷ luật lao động, người sử dụng lao động có trách nhiệm thanh toán đầy đủ tiền lương cho toàn bộ thời gian người lao động bị tạm đình chỉ công việc.
4. Nghỉ dành cho lao động nữ
➤ Theo quy định tại Khoản 2 Điều 137 Bộ Luật Lao động 2019, lao động nữ khi mang thai và có thông báo cho người sử dụng lao động biết được giảm bớt 01 giờ làm việc hằng ngày mà không bị cắt giảm tiền lương, quyền và lợi ích nếu lao động đó làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm có ảnh hưởng xấu tới khả năng sinh sản và nuôi con, hoặc được cho chuyển sang làm công việc nhẹ nhàng, an toàn hơn. Quy định này áp dụng cho đến hết thời gian nuôi con dưới 12 tháng tuổi của lao động.
➤ Ngoài ra, Khoản 3 Điều 80 Nghị định 145/2020/NĐ-CP còn quy định lao động nữ được nghỉ ngơi 30 phút/ngày, tối thiểu 03 ngày/tháng trong quá trình làm việc trong thời gian hành kinh. Khoảng thời gian nghỉ ngơi này lao động nữ được hưởng nguyên lương.
➤ Trường hợp lao động nữ không có nhu cầu nghỉ ngơi trong quá trình làm việc (trong thời gian hành kinh hoặc nuôi con nhỏ) và được người sử dụng lao động đồng ý cho làm việc, thì sẽ được trả thêm tiền lương theo công việc mà người lao động đã làm trong phần thời gian được nghỉ.
Pháp luật lao động hiện hành đã xác định rõ các trường hợp nghỉ làm được hưởng nguyên lương. Trong bối cảnh thị trường lao động không ngừng đổi mới, việc hiểu đúng – làm đúng các quy định pháp luật không chỉ giúp người lao động bảo đảm thu nhập và ổn định đời sống mà còn hỗ trợ người sử dụng lao động trên phương diện quản trị và vận hành, góp phần xây dựng mối quan hệ lao động hài hòa, chuyên nghiệp và bền vững trong từng doanh nghiệp.
📑 Trích luật:
- Bộ Luật Lao động 2019
- Điều 112. Nghỉ lễ, tết.
- Điều 113. Nghỉ hằng năm.
- Điều 115. Nghỉ việc riêng, nghỉ không hưởng lương.
- Điều 128. Tạm đình chỉ công việc.
- Điều 137. Bảo vệ thai sản.
- Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015
- Điều 38. Trách nhiệm của người sử dụng lao động đối với người lao động bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp
- Nghị định 145/2020/NĐ-CP
- Điều 80. Chăm sóc sức khỏe đối với lao động nữ.