Thử việc, hợp đồng lao động, hợp đồng dịch vụ: chọn loại nào cho từng vị trí

Loại hợp đồng không do tên gọi quyết định mà do cách làm việc thực tế. Người làm việc có trả lương, chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của doanh nghiệp thì quan hệ đó là quan hệ lao động, dù hợp đồng được gọi là cộng tác viên, khoán việc hay dịch vụ, và kéo theo nghĩa vụ bảo hiểm xã hội nếu thời hạn từ đủ 01 tháng. Hợp đồng dịch vụ chỉ phù hợp với công việc độc lập, giao theo kết quả. Chọn đúng loại hợp đồng ngay từ đầu giúp doanh nghiệp tránh truy đóng bảo hiểm và tranh chấp về sau.

Bản chất quyết định loại hợp đồng

Hợp đồng lao động là thỏa thuận về việc làm có trả công, tiền lương, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên. Trường hợp hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì được coi là hợp đồng lao động (khoản 1 Điều 13 Bộ luật Lao động 2019). Luật Bảo hiểm xã hội dùng cùng tiêu chí này để xác định người thuộc đối tượng bảo hiểm xã hội bắt buộc (điểm a khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024).

Dấu hiệu dễ nhận biết: người làm việc có giờ giấc cố định, làm tại địa điểm của doanh nghiệp, nhận chỉ đạo hằng ngày, được trả lương theo tháng. Xem phân tích chi tiết tại Cộng tác viên, khoán việc hay hợp đồng dịch vụ: khi nào bị xem là quan hệ lao động?.

Hợp đồng lao động: hai loại, một giới hạn

• Không xác định thời hạn hoặc xác định thời hạn không quá 36 tháng (khoản 1 Điều 20 Bộ luật Lao động 2019).
• Hết hạn mà vẫn tiếp tục làm việc: trong 30 ngày phải ký hợp đồng mới; quá 30 ngày không ký thì hợp đồng trở thành không xác định thời hạn (điểm a, b khoản 2 Điều 20).
• Chỉ được ký thêm 01 lần hợp đồng xác định thời hạn; sau đó nếu người lao động tiếp tục làm việc thì phải ký hợp đồng không xác định thời hạn (điểm c khoản 2 Điều 20).
• Hình thức: bằng văn bản hoặc qua phương tiện điện tử; hợp đồng dưới 01 tháng có thể giao kết bằng lời nói, trừ một số trường hợp (Điều 14). Hợp đồng lao động điện tử thực hiện theo Nghị định 337/2025/NĐ-CP.

Thử việc: những giới hạn cần nhớ

Hợp đồng dịch vụ: khi nào phù hợp?

Hợp đồng dịch vụ phù hợp với công việc độc lập, có kết quả bàn giao rõ ràng, người thực hiện tự quyết định cách làm, thời gian và công cụ: thiết kế một bộ nhận diện, viết phần mềm theo đơn đặt hàng, tư vấn một dự án. Khi trả tiền công, tiền thù lao cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng lao động dưới 03 tháng với mức chi trả từ 05 triệu đồng/lần trở lên, doanh nghiệp phải khấu trừ 10% trước khi trả; cá nhân chỉ có thu nhập thuộc diện này và ước tính chưa đến mức phải nộp thuế được làm cam kết để doanh nghiệp tạm thời chưa khấu trừ (khoản 2 Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP). Với cá nhân không cư trú, việc khấu trừ áp dụng theo quy định riêng.

Chọn hợp đồng cho từng vị trí

Chi phí và nghĩa vụ đi kèm mỗi loại hợp đồng xem Chi phí thật của một nhân viên và Cẩm nang hiểu biết về nhân sự tiền lương cho doanh nghiệp mới thành lập.