Chức danh và bản mô tả công việc là điểm xuất phát của hệ thống lương. Bộ luật Lao động 2019 gắn mức lương với công việc hoặc chức danh: hợp đồng lao động ghi mức lương theo công việc hoặc chức danh, và thang lương, bảng lương được xây dựng làm cơ sở cho việc thỏa thuận mức lương đó. Bài này trình bày các quy định liên quan, nội dung một bản mô tả công việc và cách xây dựng hệ thống chức danh.
Chức danh gắn với những quy định nào
Quy định
Nội dung
Căn cứ
Nội dung hợp đồng lao động
Hợp đồng phải có công việc và địa điểm làm việc; mức lương theo công việc hoặc chức danh, hình thức và thời hạn trả lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác
Điều 21 khoản 1 điểm c, đ
Mức lương thấp nhất
Mức lương theo công việc hoặc chức danh không được thấp hơn mức lương tối thiểu
Điều 90 khoản 2
Thang lương, bảng lương
Là cơ sở để thỏa thuận mức lương theo công việc hoặc chức danh ghi trong hợp đồng lao động
Điều 93 khoản 1
Đánh giá mức độ hoàn thành công việc
Người lao động thường xuyên không hoàn thành công việc theo hợp đồng, xác định theo tiêu chí trong quy chế đánh giá của doanh nghiệp, là một trường hợp doanh nghiệp được đơn phương chấm dứt hợp đồng
Điều 36 khoản 1 điểm a
Như vậy, mỗi chức danh cần được xác định rõ công việc phải làm và kết quả phải đạt. Đây là căn cứ để xếp lương, thỏa thuận lương trong hợp đồng và đánh giá mức độ hoàn thành công việc.
Hệ thống chức danh
Hệ thống chức danh là danh sách các vị trí trong doanh nghiệp, sắp xếp theo cấp độ trách nhiệm. Doanh nghiệp nhỏ thường chia thành các cấp sau:
Cấp
Đặc điểm
Ví dụ
Lãnh đạo
Quyết định chiến lược, chịu trách nhiệm kết quả chung
Giám đốc, phó giám đốc
Quản lý
Điều hành một bộ phận, phân công và kiểm soát công việc
Trưởng phòng, kế toán trưởng
Chuyên môn
Thực hiện công việc đòi hỏi kiến thức chuyên ngành, làm việc độc lập
Kế toán tổng hợp, chuyên viên nhân sự
Nghiệp vụ
Thực hiện các công việc theo quy trình đã có
Kế toán viên, nhân viên bán hàng
Hỗ trợ
Các công việc giản đơn, phục vụ hoạt động chung
Tạp vụ, bảo vệ, giao nhận
Nội dung một bản mô tả công việc
Mục
Nội dung
Thông tin vị trí
Tên chức danh, bộ phận, người quản lý trực tiếp, các vị trí báo cáo cho chức danh này
Mục đích công việc
Vị trí tồn tại để tạo ra kết quả gì cho doanh nghiệp, viết trong một đến hai câu
Nhiệm vụ chính
Năm đến tám nhiệm vụ quan trọng nhất, kèm tỷ trọng thời gian ước tính
Trách nhiệm và quyền hạn
Phạm vi được quyết định, được phê duyệt, được sử dụng nguồn lực
Kết quả cần đạt
Các chỉ tiêu dùng để đánh giá mức độ hoàn thành công việc
Yêu cầu năng lực
Trình độ, kinh nghiệm, kiến thức và kỹ năng cần có
Điều kiện làm việc
Địa điểm, thời giờ làm việc, mức độ phải đi công tác hoặc làm việc ngoài giờ
Ví dụ cụ thể: Mô tả công việc của kế toán trưởng và Mô tả công việc của kế toán tổng hợp.
Các bước xây dựng
-
Bước 1: Lập sơ đồ tổ chức và danh sách tất cả vị trí hiện có, kể cả vị trí dự kiến tuyển.
-
Bước 2: Thu thập thông tin công việc từ người đang đảm nhận vị trí và người quản lý trực tiếp.
-
Bước 3: Viết bản mô tả công việc theo một mẫu thống nhất cho toàn doanh nghiệp.
-
Bước 4: Đánh giá giá trị công việc để xếp các chức danh vào nhóm lương, theo cách trình bày tại bài Thang bảng lương là gì và cách thiết kế.
-
Bước 5: Dùng bản mô tả công việc làm căn cứ ghi công việc trong hợp đồng lao động, đặt chỉ tiêu và đánh giá năng lực.
-
Bước 6: Rà soát khi doanh nghiệp thay đổi cơ cấu hoặc công việc của vị trí thay đổi đáng kể.
Các bước tiếp theo của hệ thống lương: Đánh giá năng lực để trả lương theo năng lực và KPI và thưởng theo kết quả công việc. Tổng thể được tổng hợp tại Cẩm nang xây dựng hệ thống lương cho doanh nghiệp.
Căn cứ pháp lý
-
Bộ luật Lao động 2019 – Điều 21, Điều 36, Điều 90, Điều 93