Chủ sở hữu thường kỳ vọng giá bán dựa trên công sức đã bỏ ra, số tài sản đang có hoặc mức giá nghe được từ một giao dịch khác. Bên mua lại nhìn vào dòng tiền tương lai và những rủi ro họ phải gánh. Khoảng cách giữa hai cách nhìn này giải thích vì sao nhiều doanh nghiệp tốt vẫn bị trả giá thấp hơn kỳ vọng.
1. Kỳ vọng thường đến từ đâu
-
Tổng số tiền đã đầu tư vào doanh nghiệp qua nhiều năm;
-
Giá trị tài sản, nhà xưởng, máy móc;
-
Mức giá của một doanh nghiệp cùng ngành từng được bán;
-
Kế hoạch tăng trưởng mà chủ sở hữu tin sẽ đạt được.
Bên mua không trả tiền cho công sức đã bỏ ra, mà trả cho những gì doanh nghiệp sẽ mang lại cho họ.
2. Bảy lý do thường làm giá thấp hơn kỳ vọng
Lý do
Vì sao bên mua hạ giá
Doanh nghiệp phụ thuộc vào chủ sở hữu
Khách hàng, nhà cung cấp, đội ngũ có thể rời đi khi chủ cũ rời đi
Vài khách hàng chiếm phần lớn doanh thu
Mất một khách hàng là mất một phần lớn lợi nhuận
Số liệu không minh bạch
Lợi nhuận được chấp nhận thấp hơn con số chủ sở hữu tính
Rủi ro thuế, pháp lý chưa xử lý
Bên mua trừ chi phí xử lý và cộng thêm khoản dự phòng
Lợi nhuận biến động thất thường
Khó dự báo nên suất chiết khấu cao hơn
Tài sản, giấy phép, thương hiệu đứng tên cá nhân
Phải chuyển giao riêng, phát sinh chi phí và rủi ro
Kế hoạch tăng trưởng thiếu cơ sở
Bên mua chỉ trả cho tăng trưởng đã chứng minh, phần còn lại thuộc về họ
3. Thu hẹp khoảng cách giá trị
Phần lớn các lý do trên có thể cải thiện trong một đến hai năm nếu bắt đầu sớm: chuẩn hóa số liệu, xây dựng đội ngũ quản lý, đa dạng khách hàng, xử lý rủi ro thuế, chuyển tài sản và giấy phép về doanh nghiệp. Khi chưa kịp cải thiện, cấu trúc thanh toán như trả nhiều đợt hoặc trả theo kết quả kinh doanh có thể giúp hai bên gặp nhau. Xem: Các cách thanh toán trong giao dịch M&A; Sổ sách kế toán ảnh hưởng thế nào đến giá bán doanh nghiệp; Cẩm nang | Định giá doanh nghiệp trước khi bán hoặc gọi vốn.