Dòng tiền chiết khấu (DCF) là phương pháp định giá dựa trên một ý tưởng đơn giản: doanh nghiệp đáng giá bằng tổng số tiền nó sẽ tạo ra cho chủ sở hữu trong tương lai, quy về giá trị hôm nay. Bài viết giải thích các thành phần của DCF theo cách giám đốc có thể dùng để đọc và kiểm tra một bản định giá, không cần là chuyên gia tài chính.
1. Ý tưởng của dòng tiền chiết khấu
Một đồng nhận được sau năm năm có giá trị thấp hơn một đồng hôm nay, vì có rủi ro không nhận được và vì đồng tiền hôm nay có thể đem đầu tư. DCF dự báo dòng tiền doanh nghiệp tạo ra trong các năm tới, rồi chiết khấu từng năm về hiện tại bằng một suất chiết khấu phản ánh mức rủi ro. Tổng các giá trị hiện tại đó là giá trị doanh nghiệp.
2. Bốn thành phần của một bản DCF
Thành phần
Là gì
Câu hỏi giám đốc nên đặt ra
Dòng tiền tự do
Tiền từ hoạt động kinh doanh sau khi trừ thuế, đầu tư tài sản và nhu cầu vốn lưu động tăng thêm
Dự báo doanh thu, biên lợi nhuận dựa trên cơ sở nào? Có tính đủ chi phí đầu tư để đạt tăng trưởng đó không?
Giai đoạn dự báo
Thường 5 năm, giai đoạn doanh nghiệp còn thay đổi rõ rệt
Kế hoạch có khớp với năng lực thực tế và thị trường không?
Suất chiết khấu
Mức lợi nhuận nhà đầu tư đòi hỏi tương ứng với rủi ro, thường là chi phí vốn bình quân (WACC)
Rủi ro quy mô nhỏ, phụ thuộc người chủ, số liệu kém minh bạch đã được phản ánh chưa?
Giá trị cuối kỳ
Giá trị của toàn bộ dòng tiền sau giai đoạn dự báo, giả định doanh nghiệp tăng trưởng ổn định
Tốc độ tăng trưởng dài hạn có thực tế không? Giá trị cuối kỳ chiếm bao nhiêu phần trăm tổng giá trị?
3. Dòng tiền tự do khác lợi nhuận thế nào
Lợi nhuận có thể cao nhưng tiền thực thu thấp. Một doanh nghiệp tăng trưởng nhanh thường phải bỏ thêm tiền vào hàng tồn kho, công nợ phải thu và máy móc. Dòng tiền tự do trừ đi các khoản này, nên phản ánh đúng hơn số tiền có thể chia cho chủ sở hữu hoặc trả nợ.
Bước tính
Ý nghĩa
Lợi nhuận trước lãi vay và thuế (EBIT)
Kết quả kinh doanh cốt lõi
Trừ thuế thu nhập doanh nghiệp trên EBIT
Phần nhà nước nhận
Cộng khấu hao
Chi phí không bằng tiền
Trừ chi đầu tư tài sản cố định
Tiền bỏ ra để duy trì và mở rộng
Trừ phần vốn lưu động tăng thêm
Tiền bị giữ trong tồn kho, công nợ
Bằng dòng tiền tự do
Tiền doanh nghiệp thực sự tạo ra
4. Những giả định dễ làm sai lệch kết quả
-
Giá trị cuối kỳ quá lớn: nếu giá trị cuối kỳ chiếm trên 70% tổng giá trị, kết quả phụ thuộc gần như hoàn toàn vào giả định dài hạn;
-
Tăng trưởng không đi kèm đầu tư: dự báo doanh thu tăng mạnh nhưng không tăng chi phí đầu tư và vốn lưu động;
-
Suất chiết khấu thấp: dùng mức của doanh nghiệp niêm yết lớn cho một doanh nghiệp tư nhân nhỏ, phụ thuộc người chủ;
-
Điểm xuất phát chưa điều chỉnh: dùng lợi nhuận trên báo cáo tài chính có lẫn chi phí cá nhân hoặc khoản bất thường.
Một bản DCF có trách nhiệm luôn đi kèm bảng độ nhạy: giá trị thay đổi thế nào khi suất chiết khấu hoặc tốc độ tăng trưởng thay đổi 1 đến 2 điểm phần trăm. Kết quả nên được hiểu là một khoảng giá trị, không phải một con số chính xác.
5. Khi nào DCF phù hợp
DCF phù hợp khi doanh nghiệp có lịch sử kinh doanh đủ dài, kế hoạch có cơ sở và dòng tiền dự báo được. Với doanh nghiệp mới, biến động mạnh hoặc đang lỗ, DCF vẫn dùng được nhưng độ tin cậy thấp hơn và thường cần đối chiếu với phương pháp so sánh. Xem: Định giá doanh nghiệp theo hệ số EV/EBITDA.
Xem tổng quan: Cẩm nang | Định giá doanh nghiệp trước khi bán hoặc gọi vốn.