Ấn định thu nhập chịu thuế cho doanh nghiệp FDI

Ấn định thu nhập chịu thuế - KIỂM TOÁN EXPERTIS

Căn cứ theo nội dung của Chương trình Hành động kiểm soát hoạt động chuyển giá, cơ quan thuế các cấp đã thực hiện nhiều cuộc thanh tra về giao dịch liên kết và đi đến một kết luận chung trong định hướng là: ấn định thu nhập chịu thuế đối với doanh nghiệp. Theo đó, có một số quy định đáng lưu ý như sau:

Cơ quan thuế có quyền ấn định thu nhập chịu thuế đối với doanh nghiệp (DN) trong các trường hợp sau (theo Khoản 2, Phần C, Thông tư 117 và Khoản 2, Điều 9, Thông tư 66)

1. DN dựa vào các tài liệu, dữ liệu và chứng từ không hợp pháp, không hợp lệ, hoặc không có căn cứ xác thực để xác định mức giá, tỷ suất lợi nhuận gộp, hoặc các tỷ suất sinh lời áp dụng cho giao dịch liên kết sẽ bị xét vào nguồn thông tin “không đáng tin cậy”.
2. Những DN tạo ra giao dịch độc lập giả mạo, hoặc chuyển đổi giao dịch liên kết thành giao dịch độc lập để lấy giao dịch này làm giao dịch độc lập được chọn để đối chiếu.
3. DN không kê khai, hoặc kê khai không đầy đủ Phụ lục 1-GCN/CC đối với giao dịch liên kết phát sinh trong năm quyết toán thuế TNDN; không thực hiện đúng yêu cầu về thời hạn cung cấp các thông tin, dữ liệu và tài liệu để chứng minh cho việc kê khai, hạch toán giá thị trường đối với giao dịch liên kết.
4. Trường hợp cơ quan thuế nghi ngờ DN không áp dụng hoặc cố tình thực hiện không đúng các quy định tại Thông tư và DN không chứng minh được trong thời hạn tối đa là 90 ngày kể từ ngày nhận được thông báo của cơ quan thuế.

Do đó, việc ấn định thuế chỉ được áp dụng đối với các DN không nộp Mẫu 01, hoặc không xuất trình hồ sơ xác định giá thị trường khi cơ quan thuế yêu cầu. Và dĩ nhiên, các DN đã nộp Mẫu 01 và lập hồ sơ xác định giá thị trường theo đúng quy định thì sẽ không thuộc trường hợp bị ấn định thuế.

Tuy nhiên, cơ quan thuế vẫn có thể điều chỉnh (chứ không ấn định) giá chuyển nhượng trong giao dịch liên kết của DN sau quá trình kiểm tra, đánh giá và kết luận về sự tuân thủ theo nguyên tắc giá thị trường của hồ sơ .

Hồ sơ phải được lập tại thời điểm diễn ra giao dịch và được cập nhật trong quá trình diễn ra giao dịch. Theo quy định, khi cơ quan thuế yêu cầu bằng văn bản, doanh nghiệp phải cung cấp hồ sơ này trong thời hạn 30 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu từ cơ quan thuế.

DN cần phải tuân thủ các thủ tục: kê khai và nộp thông tin về các giao dịch liên kết hàng năm theo mẫu quy định (Phụ lục 1-GCN/CC, gọi tắt là Mẫu 01) và lập, lưu giữ hồ sơ xác định giá thị trường để chứng minh các giao dịch liên kết tuân thủ theo nguyên tắc giá thị trường.

Trên thực tế, đa phần các DN thường sử dụng “dữ liệu không đáng tin cậy” trong hồ sơ xác định giá thị trường. Vì vậy, khi kết thúc việc thanh tra, cơ quan thuế vẫn ra quyết định ấn định thu nhập chịu thuế đối với các DN trong trường hợp này.

Theo đó, cơ quan thuế sẽ  nhận xét và lựa chọn các công ty có chức năng hoạt động tương đương như là những DN nước ngoài hoạt động sản xuất, kinh doanh ở nhiều quốc gia khác nhau (có những khác biệt trọng yếu có thể ảnh hưởng đến tỷ suất lợi nhuận, như khác biệt về chi phí nhân công, khác biệt về chi phí quản lý, khác biệt về điều kiện giao hàng, khác biệt về các điều kiện kinh tế…) để so sánh trong báo cáo xác định giá thị trường.

Những quy định về “Lựa chọn dữ liệu, chứng từ”

Theo Khoản 1, Điều IV, Phần B, Thông tư 117 và Khoản 1, Điều 7, Thông tư 66 quy định:

1.1. Các dữ liệu, chứng từ và tài liệu được sử dụng làm căn cứ khi phân tích so sánh phải nêu rõ nguồn gốc xuất xứ để cơ quan thuế có thể kiểm tra, xác minh. DN có thể sử dụng các thông tin, dữ liệu từ các nguồn sau đây:

a) Thông tin, dữ liệu do các cơ quan, ban, ngành của Nhà nước, các viện nghiên cứu, các hiệp hội và các tổ chức chuyên ngành được Nhà nước công nhận và chịu trách nhiệm công bố công khai hoặc cung cấp theo yêu cầu;

b) Thông tin, dữ liệu do các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ hành nghề độc lập được cấp phép hoạt động xác nhận hoặc công bố công khai (ví dụ: cơ quan kiểm toán độc lập, cơ quan đăng ký, đăng kiểm chất lượng, tổ chức phân loại, đánh giá uy tín các doanh nghiệp);

c) Báo cáo tài chính, báo cáo đầu tư thường niên hoặc định kỳ của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán được công bố công khai theo các quy định và điều lệ hoạt động của thị trường chứng khoán;

d) Các dữ liệu, chứng từ và tài liệu về giao dịch kinh doanh phục vụ mục đích kê khai nộp thuế do DN cung cấp và chịu trách nhiệm.Các dữ liệu, chứng từ và tài liệu có xuất xứ từ những nguồn cung cấp không chính thức hoặc không rõ xuất xứ chỉ có tính chất tham khảo.

Cụ thể:

Theo tiết a, thông tin, dữ liệu phải do các cơ quan, viện nghiên cứu, hiệp hội, tổ chức chuyên ngành được Nhà nước công nhận và chịu trách nhiệm công bố công khai hoặc cung cấp theo yêu cầu.

Theo tiết b, thông tin và dữ liệu có thể được cung cấp bởi các DN cung cấp cơ sở dữ liệu thương mại, trong đó có các dữ liệu tài chính của DN. Dữ liệu từ các nguồn này thỏa mãn yêu cầu về độ “tin cậy” theo quy định.

Theo tiết c, DN có thể sử dụng các BCTC, báo cáo thường niên của các công ty được niêm yết.  Các dữ liệu này thường được cung cấp tại các trang thông tin của các công ty niêm yết và các sở giao dịch chứng khoán tại Việt Nam và các nước trong khu vực. Những dữ liệu từ các nguồn này cũng thỏa mãn yêu cầu về độ “tin cậy” theo quy định.

Theo tiết d, DN có thể sử dụng dữ liệu nội bộ của DN, có nghĩa là các giao dịch của chính DN với một hoặc các bên độc lập. Tức là, khi lựa chọn giao dịch độc lập để so sánh, DN nên ưu tiên chọn giao dịch độc lập của chính DN với điều kiện giao dịch độc lập này không được tạo ra, hoặc bị chuyển đổi từ giao dịch liên kết.

Sau quá trình kiểm tra về sự tuân thủ, cơ quan thuế có thể điều chỉnh giá chuyển nhượng của DN trong giao dịch liên kết hoặc cũng có thể không bị ấn định. Trong trường hợp DN không tuân thủ các quy định trong Thông tư 117 và Thông tư 66 sẽ bị ấn định thu nhập chịu thuế.  Còn nếu DN bị điều chỉnh là do cơ quan thuế không đồng ý với doanh nghiệp về những vấn đề kỹ thuật trong quá trình áp dụng quy định về giá thị trường.

Tóm lại, kết quả của cuộc thanh tra về giá chuyển nhượng phải phù hợp với tình hình tuân thủ quy định về việc xác định giá thị trường và hoàn cảnh cụ thể của DN, chứ không phải dựa vào tỷ suất lợi nhuận mà cơ quan thuế đã áp đặt từ trước cho DN.

www.expertis.vn