Mỗi kỳ trả lương, doanh nghiệp là tổ chức trả thu nhập phải khấu trừ thuế thu nhập cá nhân của người lao động, và cuối năm quyết toán thay cho người lao động ủy quyền. Từ 01/07/2026, Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 và Nghị định 253/2026/NĐ-CP áp dụng biểu thuế 05 bậc và mức giảm trừ gia cảnh mới. Cẩm nang này tổng hợp các quy định doanh nghiệp cần nắm, từ xác định thu nhập chịu thuế đến quyết toán.
Thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công
Theo Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, thu nhập từ tiền lương, tiền công gồm tiền lương, tiền công và các khoản có tính chất tiền lương, tiền công mà người lao động nhận được từ người sử dụng lao động dưới mọi hình thức, bằng tiền hoặc không bằng tiền; tiền thù lao; các khoản thưởng bằng tiền hoặc không bằng tiền (điểm i khoản 2); và các khoản lợi ích khác người sử dụng lao động chi cho người lao động. Thưởng không bằng tiền được quy đổi theo Điều 17. Ví dụ với thưởng Tết tại bài Thưởng Tết có phải đóng BHXH và thuế TNCN không.
Khoản được miễn và khoản không tính vào thu nhập chịu thuế
Khoản
Quy định
Căn cứ
Tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ
Miễn thuế nếu phù hợp điều kiện và thời gian theo pháp luật lao động; doanh nghiệp lập bảng kê thời gian và tiền lương làm đêm, làm thêm giờ, hoặc chứng minh qua bảng lương, bảng chấm công, hợp đồng
Khoản 1 Điều 26 NĐ 253
Tiền lương trả cho những ngày không nghỉ phép
Miễn thuế nếu phù hợp điều kiện và mức trả theo khoản 3 Điều 113 Bộ luật Lao động
Khoản 2 Điều 26 NĐ 253
Phần vượt mức quy định
Phần tiền lương làm đêm, làm thêm giờ, ngày không nghỉ phép vượt mức quy định của pháp luật tính vào thu nhập chịu thuế
Khoản 3 Điều 26 NĐ 253
Thưởng kèm danh hiệu, khen thưởng theo luật thi đua khen thưởng, giải thưởng được Nhà nước thừa nhận, thưởng sáng chế được công nhận
Không tính vào thu nhập chịu thuế
Điểm a khoản 4 Điều 8 NĐ 253
Hỗ trợ khám, chữa bệnh hiểm nghèo cho người lao động và thân nhân
Không tính, tối đa bằng viện phí thực trả sau khi trừ phần bảo hiểm chi trả
Điểm b khoản 4 Điều 8 NĐ 253
Phương tiện đưa đón người lao động từ nơi ở đến nơi làm việc theo quy chế của đơn vị
Không tính vào thu nhập chịu thuế
Điểm c khoản 4 Điều 8 NĐ 253
Cách tính thuế
Thu nhập tính thuế bằng tổng thu nhập chịu thuế trừ các khoản đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp bắt buộc, giảm trừ gia cảnh, các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo và giảm trừ khác. Khoản đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung, hưu trí tự nguyện, bảo hiểm nhân thọ được trừ tổng tối đa 03 triệu đồng/tháng (khoản 2 Điều 46 Nghị định 253/2026/NĐ-CP).
Thuế phải nộp bằng thu nhập tính thuế nhân thuế suất của Biểu thuế lũy tiến từng phần tại Điều 9 Luật Thuế thu nhập cá nhân, tính theo từng bậc (khoản 1 Điều 46):
Bậc
Thu nhập tính thuế/tháng
Thuế suất
1
Đến 10 triệu đồng
5%
2
Trên 10 đến 30 triệu đồng
10%
3
Trên 30 đến 60 triệu đồng
20%
4
Trên 60 đến 100 triệu đồng
30%
5
Trên 100 triệu đồng
35%
Giảm trừ gia cảnh
Theo Điều 10 Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế là 15,5 triệu đồng/tháng và cho mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng. Một số nguyên tắc doanh nghiệp cần áp dụng khi khấu trừ:
-
Người có nhiều nguồn thu nhập từ tiền lương, tiền công chỉ chọn giảm trừ cho bản thân tại một nơi trả thu nhập tại một thời điểm (điểm a khoản 1 Điều 48 Nghị định 253/2026/NĐ-CP)
-
Chỉ tính giảm trừ cho người phụ thuộc khi người nộp thuế đã đăng ký thuế và đăng ký người phụ thuộc; thời hạn đăng ký cùng hồ sơ chứng minh trước ngày 31/12 của năm tính thuế (điểm a khoản 2 Điều 48)
-
Con đang học, con từ 18 tuổi trở lên học phổ thông và một số người phụ thuộc khác chỉ được tính nếu không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân tháng từ tất cả các nguồn không vượt quá 03 triệu đồng (Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC)
Đối tượng người phụ thuộc được quy định tại khoản 2 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Các khoản giảm trừ chi y tế, học phí được trình bày tại bài Giảm trừ chi y tế, học phí khi tính thuế TNCN.
Khấu trừ thuế khi trả lương
Người nhận thu nhập
Cách khấu trừ
Cá nhân cư trú ký hợp đồng lao động từ 03 tháng trở lên, kể cả ký tại nhiều nơi
Khấu trừ theo thu nhập tính thuế tháng và Biểu thuế lũy tiến từng phần
Cá nhân cư trú không ký hợp đồng hoặc ký hợp đồng dưới 03 tháng, kể cả người đã chấm dứt hợp đồng
Khấu trừ 10% trên thu nhập trước khi trả nếu mức chi từ 05 triệu đồng/lần trở lên; người chỉ có thu nhập thuộc diện này và ước tính chưa đến mức nộp thuế được làm cam kết để tạm thời chưa khấu trừ
Căn cứ: khoản 1, 2 Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Chứng từ khấu trừ cấp cho người lao động được trình bày tại bài Chứng từ khấu trừ thuế TNCN: khi nào phải lập và lập thế nào cho đúng.
Quyết toán thuế năm
Tổ chức trả thu nhập và cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công có trách nhiệm quyết toán thuế theo năm (khoản 1 Điều 51 Nghị định 253/2026/NĐ-CP). Người lao động được ủy quyền cho doanh nghiệp quyết toán thay, kể cả khi không làm đủ 12 tháng, nếu chỉ có một nguồn thu nhập từ tiền lương, tiền công ký hợp đồng từ 03 tháng trở lên tại doanh nghiệp và đang làm việc tại đó vào thời điểm quyết toán; hoặc có thêm nguồn thu nhập khác bình quân tháng không quá 15 triệu đồng đã được khấu trừ 10% (khoản 2 Điều 51). Hồ sơ lao động cần rà soát sau quyết toán được trình bày tại bài Quản trị hồ sơ lao động sau quyết toán thuế.
Câu hỏi thường gặp
Tiền lương làm thêm giờ có chịu thuế TNCN không?
Được miễn thuế nếu làm thêm giờ phù hợp điều kiện và thời gian theo pháp luật lao động; phần vượt mức quy định tính vào thu nhập chịu thuế (khoản 1, 3 Điều 26 Nghị định 253/2026/NĐ-CP). Doanh nghiệp cần lập bảng kê hoặc lưu bảng chấm công, bảng lương để chứng minh.
Người lao động làm hai nơi thì giảm trừ bản thân ở đâu?
Người lao động chọn giảm trừ cho bản thân tại một nơi trả thu nhập tại một thời điểm (điểm a khoản 1 Điều 48 Nghị định 253/2026/NĐ-CP).
Chưa đăng ký người phụ thuộc trong năm thì có được giảm trừ không?
Thời hạn đăng ký người phụ thuộc cùng hồ sơ chứng minh là trước ngày 31/12 của năm tính thuế (điểm a khoản 2 Điều 48 Nghị định 253/2026/NĐ-CP).
Căn cứ pháp lý
-
Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 – Điều 9, 10
-
Nghị định 253/2026/NĐ-CP – Điều 8, 17, 26, 46, 47, 48, 50, 51
-
Thông tư 87/2026/TT-BTC – Điều 3
-
Bộ luật Lao động 2019 – Điều 113