Giảm trừ chi y tế, học phí khi tính thuế TNCN: cơ sở nào được tính

Từ kỳ tính thuế năm 2026, người lao động được giảm trừ chi khám, chữa bệnh (tối đa 23 triệu đồng/năm) và chi giáo dục – đào tạo (tối đa 24 triệu đồng/năm) của bản thân và người phụ thuộc trước khi tính thuế thu nhập cá nhân. Để biết khoản chi có được trừ hay không, cần tách hai việc: xác định tư cách cơ sở theo pháp luật chuyên ngành (y tế, giáo dục), rồi xác định khoản chi được giảm trừ theo pháp luật thuế.

Nhìn nhanh: hai khoản giảm trừ mới

Phần đã rõ: điều kiện để khoản chi được trừ

Khoản chi y tế, giáo dục – đào tạo chỉ được trừ khi đáp ứng đủ ba điều kiện:

• Có hóa đơn, chứng từ theo quy định. Riêng chi y tế phải có thêm Bảng kê chi phí khám bệnh, chữa bệnh theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế.
• Chứng từ thể hiện thông tin của người nộp thuế hoặc người phụ thuộc của người nộp thuế.
• Không được chi trả từ nguồn khác, kể cả tài trợ, hỗ trợ, trả thay của tổ chức, cá nhân, ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế hay bảo hiểm chi trả dưới các hình thức.

Khoản chi phát sinh năm nào được trừ vào năm đó, không chuyển sang năm sau. Khoản chi đã được giảm thuế do thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn, bệnh hiểm nghèo theo Điều 40 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, hoặc khoản do người sử dụng lao động chi mà không tính vào thu nhập chịu thuế, thì không tính vào khoản giảm trừ này:

Bước 1: xác định cơ sở khám bệnh, chữa bệnh theo pháp luật y tế

Theo khoản 6 Điều 2 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh là cơ sở đã được cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp giấy phép hoạt động để cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh. Hình thức tổ chức gồm bệnh viện, phòng khám, nhà hộ sinh, phòng chẩn trị y học cổ truyền, cơ sở dịch vụ cận lâm sàng, trạm y tế và các hình thức khác (Điều 48). Giấy phép hoạt động ghi tên cơ sở, hình thức tổ chức, địa chỉ hoạt động, phạm vi hoạt động chuyên môn và thời gian làm việc (Điều 50).

Việc cấp phép và xác định phạm vi hoạt động chuyên môn của cơ sở thuộc cơ quan quản lý y tế. Cơ quan thuế kiểm tra điều kiện giảm trừ và hồ sơ chứng minh khoản chi.

Bước 2: xác định cơ sở giáo dục – đào tạo theo pháp luật giáo dục

Theo khoản 12 Điều 5 Luật Giáo dục, cơ sở giáo dục là tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dân, gồm nhà trường và cơ sở giáo dục khác. Hệ thống giáo dục quốc dân gồm giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học (Điều 6). Nhà trường gồm trường công lập, trường dân lập (chỉ ở giáo dục mầm non) và trường tư thục, kể cả trường do nhà đầu tư nước ngoài đầu tư (Điều 47). Cơ sở giáo dục khác gồm lớp ngoại ngữ, lớp tin học, trung tâm giáo dục thường xuyên, trung tâm giáo dục nghề nghiệp và các trung tâm khác thực hiện nhiệm vụ giáo dục thường xuyên (Điều 65).

Không nhận diện cơ sở chỉ dựa vào tên thương mại, ngành nghề đăng ký kinh doanh hay việc cơ sở có xuất hóa đơn. Trường tư thục, cơ sở có vốn đầu tư nước ngoài cũng không bị loại chỉ vì hình thức sở hữu.

Bước 3: xác định khoản chi được giảm trừ theo pháp luật thuế

Cơ sở hoạt động hợp pháp mới là điều kiện đầu. Tư cách cơ sở không thay thế các điều kiện tại Điều 49 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, và không có nghĩa mọi khóa học, lệ phí thi hay khoản thu tại cơ sở đều được giảm trừ. Phần cần xác định tiếp:

Về danh mục, pháp luật bảo hiểm y tế giao Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành danh mục thuốc, thiết bị y tế, dịch vụ kỹ thuật y tế thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế (điểm b khoản 2 Điều 21 Luật Bảo hiểm y tế, sửa đổi bởi Luật số 51/2024/QH15). Về chứng từ, Công văn 47199/HAN-QLDN5 ngày 18/9/2026 của Thuế TP. Hà Nội dẫn Quyết định 697/QĐ-BYT ngày 19/3/2026 của Bộ Y tế: mỗi lượt khám, chữa bệnh, cơ sở lập bảng kê chi phí cho từng người bệnh và cung cấp cho người bệnh; cơ sở đã triển khai bệnh án điện tử có thể lập bảng kê điện tử; người bệnh có yêu cầu thì cơ sở phải lập và giao hóa đơn điện tử.

Chuẩn bị hồ sơ thế nào

Giấy phép hoạt động, quyết định thành lập của cơ sở là căn cứ để kiểm tra tư cách cơ sở khi cần, không phải thành phần hồ sơ giảm trừ bắt buộc theo văn bản thuế hiện hành.

Người lao động phải tự quyết toán: doanh nghiệp cần làm gì

Theo khoản 3 Điều 51 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, cá nhân có phát sinh các khoản giảm trừ theo Điều 49 và yêu cầu giảm trừ vào thu nhập trước khi tính thuế thì phải tự quyết toán thuế, không ủy quyền cho tổ chức chi trả thu nhập quyết toán thay. Khi cá nhân quyết toán trực tiếp, hệ thống thông tin quản lý thuế hỗ trợ tổng hợp các nguồn thu nhập từ tiền lương, tiền công trong năm và số thuế đã được khấu trừ.

Vì vậy, trước mùa quyết toán năm 2026, doanh nghiệp nên thông báo chính sách này cho người lao động và hỏi rõ ai muốn áp dụng giảm trừ. Người muốn áp dụng thì tự quyết toán; doanh nghiệp chỉ nhận ủy quyền quyết toán của những người không áp dụng. Các thay đổi khác về thuế thu nhập cá nhân năm 2026 xem Thuế TNCN 2026 thay đổi: doanh nghiệp cần điều chỉnh gì.

Câu hỏi thường gặp