Tiền lương thường là khoản chi lớn nhất và lặp lại hằng tháng của doanh nghiệp, đồng thời kéo theo nghĩa vụ BHXH và thuế thu nhập cá nhân. Sai ở khâu nào cũng ảnh hưởng nhiều tháng và nhiều người. Bài viết nêu các yêu cầu pháp luật về tiền lương mà hệ thống kiểm soát cần bám theo và những điểm dễ sai trong thực tế.
Pháp luật yêu cầu gì
Yêu cầu
Nội dung
Căn cứ
Thang lương, bảng lương
Người sử dụng lao động phải xây dựng thang lương, bảng lương và định mức lao động; công bố công khai tại nơi làm việc trước khi thực hiện
Điều 93 Bộ luật Lao động 2019
Bảng kê trả lương
Mỗi lần trả lương phải thông báo bảng kê trả lương cho người lao động, ghi rõ tiền lương, làm thêm giờ, làm đêm, nội dung và số tiền khấu trừ
Khoản 3 Điều 95 Bộ luật Lao động 2019
Quy chế thưởng
Do người sử dụng lao động quyết định và công bố công khai tại nơi làm việc
Khoản 2 Điều 104 Bộ luật Lao động 2019
Tiền lương đóng BHXH
Gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác được thỏa thuận trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương
Điểm b khoản 1 Điều 31 Luật BHXH 2024
Những điểm dễ sai và cách kiểm soát
Điểm dễ sai
Hậu quả
Kiểm soát
Lương trên hợp đồng khác lương thực trả
Đóng BHXH thiếu, chi phí lương bị xem xét khi quyết toán
Hợp đồng, phụ lục, bảng lương dùng cùng một cơ cấu lương
Khoản trả thường xuyên được gọi là “hỗ trợ” để không đóng BHXH
Bị truy thu nếu khoản đó thực chất trả thường xuyên, ổn định
Rà từng khoản trong cơ cấu lương theo điểm b khoản 1 Điều 31 Luật BHXH 2024
Người ảo trên bảng lương
Chi phí khống, rủi ro bị loại chi phí và xử lý
Đối chiếu danh sách lương với hồ sơ lao động, danh sách đóng BHXH, chấm công
Một người chấm công, lập lương và chi lương
Sai ngày công, khai khống không ai phát hiện
Tách người chấm công, người lập bảng lương, người duyệt, người chi
Tăng lương không có quyết định
Tranh chấp, lương đóng BHXH không khớp
Mọi thay đổi lương có quyết định hoặc phụ lục hợp đồng được duyệt
Rủi ro dùng thông tin cá nhân để khai khống chi phí lương xem gian lận thông tin cá nhân tính chi phí tiền lương.
Quy trình lương hằng tháng có kiểm soát
Bước
Người thực hiện
Điểm kiểm tra
Chốt chấm công
Quản lý trực tiếp
Ngày công, làm thêm giờ có xác nhận
Lập bảng lương
Nhân sự hoặc kế toán lương
Đúng cơ cấu lương, quyết định tăng giảm lương, khoản khấu trừ
Kiểm tra
Kế toán trưởng
Đối chiếu tổng quỹ lương với tháng trước, giải thích chênh lệch
Duyệt
Giám đốc
Duyệt bảng lương tổng và danh sách chuyển khoản
Chi lương
Kế toán thanh toán
Chuyển khoản vào tài khoản đứng tên người lao động; gửi bảng kê trả lương
Cách xây dựng thang bảng lương xem hướng dẫn xây dựng thang bảng lương; quy chế lương và nội quy xem nội quy và quy chế lương.
Bài thuộc Cẩm nang xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ cho doanh nghiệp.
Căn cứ pháp lý
-
Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14 (Điều 93, 95, 104)
-
Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 (Điều 31)