Line Vertical Thin Streamline Icon: https://streamlinehq.com
Home / Kiến thức / Quản trị rủi ro và kiểm soát nội bộ / Phân quyền phê duyệt và tách bạch nhiệm vụ trong doanh nghiệp

Phân quyền phê duyệt và tách bạch nhiệm vụ trong doanh nghiệp

Luật Kế toán yêu cầu hệ thống kiểm soát nội bộ bảo đảm các nghiệp vụ được phê duyệt đúng thẩm quyền và ghi chép đầy đủ (điểm b khoản 2 Điều 39). Hai công cụ để đạt yêu cầu này là ma trận phân quyền phê duyệt và tách bạch nhiệm vụ. Bài viết giúp giám đốc thiết kế cả hai, kể cả khi doanh nghiệp còn ít người.

Phân quyền phê duyệt và tách bạch nhiệm vụ trong doanh nghiệp

Ma trận phân quyền phê duyệt gồm những gì

Ma trận phân quyền là bảng ghi rõ với từng loại nghiệp vụ, ai đề xuất, ai kiểm tra, ai được duyệt và đến hạn mức nào. Khi quyền duyệt được viết ra, người làm biết cần trình ai, kế toán biết chứng từ nào đủ điều kiện ghi sổ, giám đốc không phải duyệt mọi việc nhỏ.

Thành phần

Nội dung cần ghi

Loại nghiệp vụ

Mua hàng, thanh toán, tạm ứng, bán chịu, giảm giá, tuyển dụng, tăng lương, ký hợp đồng

Người đề xuất

Bộ phận phát sinh nhu cầu

Người kiểm tra

Người xác nhận tính hợp lý, đủ chứng từ trước khi trình duyệt (thường là kế toán hoặc trưởng bộ phận)

Người duyệt và hạn mức

Cấp duyệt theo giá trị; vượt hạn mức thì chuyển cấp cao hơn

Chứng từ đi kèm

Đề nghị, báo giá, hợp đồng, biên bản giao nhận, hóa đơn

Ví dụ một ma trận đơn giản, doanh nghiệp tự đặt hạn mức theo quy mô của mình:

Nghiệp vụ

Đề xuất

Kiểm tra

Duyệt trong hạn mức

Duyệt vượt hạn mức

Mua hàng hóa, dịch vụ

Bộ phận sử dụng

Kế toán

Trưởng bộ phận

Giám đốc

Thanh toán cho nhà cung cấp

Kế toán công nợ

Kế toán trưởng

Kế toán trưởng

Giám đốc

Tạm ứng

Người cần tạm ứng

Kế toán

Trưởng bộ phận

Giám đốc

Bán chịu, vượt hạn mức nợ của khách

Kinh doanh

Kế toán công nợ

Trưởng kinh doanh

Giám đốc

Tuyển dụng, tăng lương

Trưởng bộ phận

Nhân sự

Giám đốc

Giám đốc

Tách bạch bốn vai trò

Một nghiệp vụ an toàn khi bốn vai trò do những người khác nhau đảm nhận: người quyết định, người thực hiện, người ghi sổ và người giữ tài sản. Khi một người nắm hai vai trò liền nhau, sai sót hoặc gian lận có thể xảy ra mà không ai phát hiện.

Một người kiêm

Rủi ro

Duyệt mua và nhận hàng

Mua hàng không cần thiết, nhận thiếu vẫn xác nhận đủ

Giữ tiền và ghi sổ quỹ

Chi tiền không có chứng từ rồi điều chỉnh sổ

Giữ kho và ghi sổ kho

Xuất hàng không ghi sổ, chênh lệch kiểm kê không rõ nguyên nhân

Lập bảng lương và chi lương

Khai khống người hoặc ngày công

Luật Kế toán đã quy định một phần việc tách bạch: người đang là người quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ, người được giao thường xuyên mua, bán tài sản không được làm kế toán trong cùng doanh nghiệp (khoản 4 Điều 52 Luật Kế toán, khoản 3 Điều 19 Nghị định 174/2016). Quy định này không áp dụng cho doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH một thành viên do cá nhân làm chủ sở hữu và doanh nghiệp siêu nhỏ không có vốn nhà nước.

Doanh nghiệp ít người thì làm thế nào

Khi không đủ người để tách hết vai trò, doanh nghiệp đặt thêm bước kiểm tra của người khác ở những điểm rủi ro nhất:

  • Giám đốc duyệt mọi khoản chi, kể cả khoản nhỏ, trong giai đoạn đầu.
  • Sao kê ngân hàng được đối chiếu với sổ hằng tháng bởi người không giữ tiền.
  • Thanh toán qua ngân hàng với hai cấp: người lập lệnh và người duyệt lệnh khác nhau.
  • Kiểm kê tiền, hàng có người ngoài bộ phận tham gia, kể cả kiểm kê đột xuất.
  • Phân quyền trên phần mềm kế toán theo đúng vai trò; người nhập không tự duyệt và không sửa được số liệu đã khóa.

Khi giám đốc vắng mặt

Quyền duyệt được ủy quyền bằng văn bản, ghi rõ người được ủy quyền, phạm vi, hạn mức và thời hạn. Người được ủy quyền không nên đồng thời là người đề xuất hoặc người thực hiện nghiệp vụ mình duyệt. Hết thời hạn, quyền duyệt trở về giám đốc và các nghiệp vụ đã duyệt trong thời gian ủy quyền được báo cáo lại.

Bài thuộc Cẩm nang xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ cho doanh nghiệp.

Căn cứ pháp lý

Mục lục
Cùng chuyên mục

Bài viết liên quan

Đúc kết từ thực tiễn

Tài nguyên cho quản lý

Công cụ quản trị

Đánh giá tình huống và ra quyết định

Cẩm nang quản lý

Nắm vấn đề 1 cách có hệ thống

Biểu mẫu

Tham khảo từ thực tiễn

Văn bản pháp luật

Tra cứu căn cứ để áp dụng

Zalo