Line Vertical Thin Streamline Icon: https://streamlinehq.com
Home / Kiến thức / Quản trị rủi ro và kiểm soát nội bộ / Kiểm soát chu trình bán hàng, công nợ và thu tiền

Kiểm soát chu trình bán hàng, công nợ và thu tiền

Bán hàng là nơi tạo ra doanh thu, nhưng doanh thu chỉ thành tiền khi khách trả. Chu trình bán hàng, công nợ và thu tiền cần kiểm soát ba việc: bán đúng giá cho khách đủ khả năng trả, lập hóa đơn đúng thời điểm, và thu đủ tiền vào tài khoản của doanh nghiệp. Bài viết nêu các điểm kiểm soát cho từng bước và cách theo dõi nợ khó đòi.

Kiểm soát chu trình bán hàng, công nợ và thu tiền

Các bước và điểm kiểm soát

Bước

Rủi ro

Điểm kiểm soát

Báo giá, ký hợp đồng

Giảm giá, chiết khấu vượt quyền

Bảng giá và mức chiết khấu được duyệt; ngoài mức này phải trình duyệt theo ma trận phân quyền

Bán chịu

Bán cho khách đang nợ quá hạn hoặc vượt khả năng trả

Mỗi khách có hạn mức nợ và thời hạn thanh toán; vượt hạn mức thì cần duyệt

Giao hàng

Giao thiếu, giao sai, không có xác nhận của khách

Phiếu xuất kho và biên bản giao nhận có xác nhận của khách

Lập hóa đơn

Lập sai thời điểm, bỏ sót hóa đơn

Đối chiếu số lượng xuất kho, giao hàng với hóa đơn đã lập hằng ngày hoặc hằng tuần

Thu tiền

Khách chuyển vào tài khoản cá nhân, nhân viên giữ tiền thu hộ

Hợp đồng, hóa đơn ghi tài khoản ngân hàng của doanh nghiệp; hạn chế thu tiền mặt

Theo dõi công nợ

Nợ quá hạn không ai đôn đốc

Báo cáo tuổi nợ hằng tháng; người theo dõi công nợ khác người bán hàng

Đối chiếu công nợ

Số liệu hai bên lệch, khó đòi khi tranh chấp

Gửi đối chiếu công nợ định kỳ và lưu biên bản xác nhận

Thời điểm lập hóa đơn theo từng trường hợp xem thời điểm lập hóa đơn điện tử. Rủi ro khi tiền bán hàng đi qua tài khoản cá nhân xem rủi ro khi sử dụng tài khoản cá nhân trong kinh doanh.

Theo dõi tuổi nợ hằng tháng

Báo cáo tuổi nợ chia công nợ của từng khách theo thời gian quá hạn. Giám đốc nhìn vào đây để quyết định ngừng bán chịu, đôn đốc hay khởi kiện, thay vì chỉ nhìn tổng số dư phải thu.

Nhóm tuổi nợ

Hành động gợi ý

Chưa đến hạn

Theo dõi bình thường

Quá hạn dưới 3 tháng

Nhắc nợ, tạm dừng bán chịu thêm nếu vượt hạn mức

Quá hạn từ 3 đến dưới 6 tháng

Gửi văn bản đòi nợ, đối chiếu xác nhận nợ

Quá hạn từ 6 tháng

Xem xét lập dự phòng; chuẩn bị hồ sơ chứng minh khoản nợ

Hồ sơ để lập dự phòng nợ phải thu khó đòi

Thông tư 48/2019 cho phép lập dự phòng với khoản nợ quá hạn thanh toán từ 06 tháng trở lên mà doanh nghiệp đã gửi đối chiếu xác nhận nợ hoặc đôn đốc nhưng chưa thu được, với điều kiện có chứng từ gốc chứng minh khoản nợ (điểm a, b khoản 1 Điều 6). Hồ sơ cần có:

  • Hợp đồng kinh tế, khế ước vay nợ hoặc cam kết nợ.
  • Bản thanh lý hợp đồng (nếu có).
  • Đối chiếu công nợ; nếu không có thì văn bản đề nghị đối chiếu hoặc văn bản đòi nợ đã gửi (có dấu bưu điện hoặc xác nhận của đơn vị chuyển phát).
  • Bảng kê công nợ và các chứng từ khác có liên quan.

Nếu chu trình bán hàng không lưu đủ hợp đồng, biên bản giao nhận và đối chiếu công nợ ngay từ đầu, đến khi khách mất khả năng trả doanh nghiệp không có đủ hồ sơ để lập dự phòng.

Bài thuộc Cẩm nang xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ cho doanh nghiệp.

Căn cứ pháp lý

Mục lục
Cùng chuyên mục

Bài viết liên quan

Đúc kết từ thực tiễn

Tài nguyên cho quản lý

Công cụ quản trị

Đánh giá tình huống và ra quyết định

Cẩm nang quản lý

Nắm vấn đề 1 cách có hệ thống

Biểu mẫu

Tham khảo từ thực tiễn

Văn bản pháp luật

Tra cứu căn cứ để áp dụng

Zalo