Đơn vị tiền tệ trong kế toán là Đồng Việt Nam. Doanh nghiệp chủ yếu thu, chi bằng ngoại tệ và đáp ứng các yếu tố tại Điều 4 Thông tư 99/2025/TT-BTC thì được chọn một loại ngoại tệ để ghi sổ kế toán; việc thay đổi đơn vị tiền tệ chỉ thực hiện tại thời điểm bắt đầu niên độ kế toán mới (Điều 5).
Khi nào được chọn ngoại tệ để ghi sổ
Doanh nghiệp chủ yếu thu, chi bằng ngoại tệ, đáp ứng các yếu tố tại khoản 2, 3, 4 Điều 4 thì được chọn một loại ngoại tệ làm đơn vị tiền tệ trong kế toán và chịu trách nhiệm về lựa chọn đó trước pháp luật (khoản 1 Điều 4). Các yếu tố để xác định:
Yếu tố
Nội dung
Căn cứ
Giá bán
Đơn vị tiền tệ ảnh hưởng chính đến giá bán hàng hóa, dịch vụ, thường là đơn vị tiền tệ dùng để niêm yết giá bán và thanh toán.
Điểm a khoản 2 Điều 4
Chi phí
Đơn vị tiền tệ ảnh hưởng chính đến chi phí nhân công, nguyên vật liệu, chi phí sản xuất, kinh doanh khác, thường là đơn vị tiền tệ dùng để thanh toán cho các chi phí đó.
Điểm b khoản 2 Điều 4
Huy động vốn
Đơn vị tiền tệ sử dụng để huy động các nguồn lực tài chính (khi phát hành công cụ nợ, công cụ vốn). Xem xét khi hai yếu tố trên chưa đủ để xác định.
Điểm a khoản 3 Điều 4
Tiền thu về
Đơn vị tiền tệ thường xuyên thu được từ các hoạt động kinh doanh và được sử dụng để tích trữ. Xem xét khi hai yếu tố đầu chưa đủ để xác định.
Điểm b khoản 3 Điều 4
Sau khi xác định được đơn vị tiền tệ trong kế toán thì doanh nghiệp không được thay đổi, trừ khi có sự thay đổi lớn về hoạt động quản lý và kinh doanh dẫn đến thay đổi trọng yếu trong các giao dịch, sự kiện và điều kiện đó (khoản 4 Điều 4).
Thay đổi đơn vị tiền tệ trong kế toán
-
Điều kiện: có sự thay đổi lớn về hoạt động quản lý và kinh doanh dẫn đến đơn vị tiền tệ đang sử dụng không còn thỏa mãn các yếu tố tại khoản 2, 3, 4 Điều 4 (khoản 1 Điều 5).
-
Thời điểm: chỉ được thực hiện tại thời điểm bắt đầu niên độ kế toán mới (khoản 1 Điều 5).
-
Số dư: tại kỳ kế toán đầu tiên kể từ khi thay đổi, chuyển đổi số dư các khoản mục trên sổ kế toán và Báo cáo tình hình tài chính sang đơn vị tiền tệ mới theo tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên có giao dịch tại ngày thay đổi (điểm a khoản 2 Điều 5).
-
Thông tin so sánh: cột kỳ trước trên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và Báo cáo lưu chuyển tiền tệ áp dụng tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của kỳ trước liền kề với kỳ thay đổi (điểm b khoản 2 Điều 5).
-
Thuyết minh: trình bày trên Bản thuyết minh Báo cáo tài chính lý do thay đổi và những ảnh hưởng đối với Báo cáo tài chính (điểm c khoản 2 Điều 5).
Tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình là trung bình cộng giữa tỷ giá mua chuyển khoản và tỷ giá bán chuyển khoản; ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên có giao dịch là ngân hàng mà doanh nghiệp có tần suất hoặc giá trị giao dịch nhiều hơn so với bên khác (điểm a khoản 2 Điều 5).
Ghi sổ bằng ngoại tệ vẫn phải có báo cáo tài chính bằng Đồng Việt Nam
Báo cáo tài chính mang tính pháp lý để công bố ra công chúng và nộp cho các cơ quan có thẩm quyền tại Việt Nam là báo cáo trình bày bằng Đồng Việt Nam; doanh nghiệp phải chuyển đổi Báo cáo tài chính từ đơn vị tiền tệ trong kế toán sang Đồng Việt Nam, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác (khoản 1 Điều 6). Trường hợp Báo cáo tài chính phải được kiểm toán thì báo cáo được kiểm toán là báo cáo trình bày bằng Đồng Việt Nam (khoản 2 Điều 6).
Chỉ tiêu
Tỷ giá quy đổi ra Đồng Việt Nam (điểm a khoản 3 Điều 6)
Tài sản và nợ phải trả
Tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên có giao dịch tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán.
Vốn chủ sở hữu (vốn góp của chủ sở hữu, thặng dư vốn, vốn khác, quyền chọn chuyển đổi trái phiếu)
Tỷ giá giao dịch thực tế tại ngày góp vốn.
Chênh lệch đánh giá lại tài sản
Tỷ giá giao dịch thực tế tại ngày đánh giá.
Các khoản mục thuộc Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và Báo cáo lưu chuyển tiền tệ
Tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh giao dịch.
Cách dùng tỷ giá khi ghi nhận giao dịch và đánh giá lại số dư xem Hạch toán tỷ giá theo Thông tư 99; tổng quan chế độ kế toán mới xem Cẩm nang chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 99.
Căn cứ pháp lý
-
Thông tư 99/2025/TT-BTC, Điều 4, 5, 6