Hệ thống kiểm soát nội bộ gồm các cơ chế, quy trình, quy định nội bộ phải phù hợp với quy định của pháp luật (khoản 1 Điều 39 Luật Kế toán), và việc tạo lập, thực hiện giao dịch phải tuân thủ pháp luật (khoản 1 Điều 3 Thông tư 99). Kiểm soát tuân thủ là phần doanh nghiệp tự theo dõi để không bỏ sót nghĩa vụ. Bài này giúp giám đốc lập danh mục nghĩa vụ tài chính, kế toán, phân công người chịu trách nhiệm và biết cách xử lý khi phát hiện sai sót.
Danh mục nghĩa vụ tài chính, kế toán thường gặp
Nghĩa vụ
Thời hạn
Căn cứ
Khai thuế theo tháng
Chậm nhất ngày 20 của tháng tiếp theo
Khoản 2 Điều 10 Nghị định 252/2026/NĐ-CP
Khai thuế theo quý
Chậm nhất ngày cuối cùng của tháng đầu quý tiếp theo
Khoản 3 Điều 10 Nghị định 252/2026/NĐ-CP
Quyết toán thuế năm
Chậm nhất ngày cuối cùng của tháng thứ 03 kể từ ngày kết thúc kỳ quyết toán
Điểm a khoản 5 Điều 10 Nghị định 252/2026/NĐ-CP
Kiểm kê tài sản
Cuối kỳ kế toán năm và các trường hợp luật định
Điều 40 Luật Kế toán
Nộp báo cáo tài chính năm
Chậm nhất 90 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm
Khoản 3 Điều 29 Luật Kế toán; Điều 25 Thông tư 99
Công khai báo cáo tài chính năm
Trong 120 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm
Khoản 4 Điều 32 Luật Kế toán
Lưu trữ tài liệu kế toán
Đưa vào lưu trữ trong 12 tháng kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm
Khoản 3 Điều 41 Luật Kế toán
Bố trí kế toán trưởng
Phụ trách kế toán tạm thời tối đa 12 tháng
Khoản 1 Điều 20 Nghị định 174/2016/NĐ-CP
Danh mục trên chỉ là phần tài chính, kế toán, thuế. Doanh nghiệp có nghĩa vụ riêng theo ngành nghề, lao động, đầu tư thì bổ sung vào cùng danh mục.
Tổ chức kiểm soát tuân thủ
Thành phần
Nội dung
Danh mục nghĩa vụ
Mỗi nghĩa vụ ghi rõ căn cứ, thời hạn, tần suất
Người chịu trách nhiệm
Một người thực hiện, một người khác kiểm tra trước hạn
Bằng chứng hoàn thành
Tờ khai đã nộp, biên bản, báo cáo đã ký; lưu cùng hồ sơ
Cập nhật khi pháp luật thay đổi
Định kỳ rà soát văn bản mới và sửa danh mục; ví dụ chế độ kế toán doanh nghiệp đổi từ Thông tư 200 sang Thông tư 99 từ năm tài chính 2026
Báo cáo cho giám đốc
Định kỳ báo cáo nghĩa vụ đã hoàn thành, sắp đến hạn, chưa hoàn thành
Việc phân định rõ người thực hiện và người kiểm soát đúng với yêu cầu Thông tư 99 về quy chế quản trị nội bộ (khoản 2 Điều 3).
Khi phát hiện sai sót
Sai sót
Cách xử lý
Căn cứ
Hồ sơ khai thuế đã nộp có sai, sót
Khai bổ sung trong thời hạn 05 năm kể từ ngày hết hạn nộp hồ sơ của kỳ có sai sót, trước khi cơ quan thuế công bố quyết định thanh tra, kiểm tra
Khoản 5 Điều 12 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15
Số liệu kiểm kê khác sổ
Xác định nguyên nhân, phản ánh chênh lệch và kết quả xử lý vào sổ trước khi lập báo cáo
Khoản 3 Điều 40 Luật Kế toán
Sửa số liệu trên phần mềm
Phần mềm phải lưu lại dấu vết nội dung đã ghi sổ theo trình tự thời gian
Điểm b khoản 1 Điều 28 Thông tư 99
Xem thêm: xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệp, việc kế toán cần làm cuối năm tài chính và dịch vụ xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ.
Căn cứ pháp lý
-
Luật Kế toán số 88/2015/QH13 (Điều 29, 32, 39, 40, 41)
-
Thông tư 99/2025/TT-BTC (Điều 3, 25, 28)
-
Nghị định 174/2016/NĐ-CP (Điều 20)
-
Nghị định 252/2026/NĐ-CP (Điều 10)
-
Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 (Điều 12)