Kế toán trưởng là người đứng đầu bộ máy kế toán và chịu trách nhiệm lập báo cáo tài chính của doanh nghiệp. Luật quy định rõ doanh nghiệp nào phải bố trí kế toán trưởng, người được bổ nhiệm phải đáp ứng điều kiện gì và giám đốc phải làm gì khi thay người.
Doanh nghiệp nào phải bố trí kế toán trưởng
Trường hợp
Quy định
Căn cứ
Doanh nghiệp nói chung
Phải bố trí kế toán trưởng. Có thể bổ nhiệm người của doanh nghiệp hoặc thuê dịch vụ làm kế toán trưởng.
Khoản 1 Điều 20, Điều 22 Nghị định 174/2016
Chưa bổ nhiệm được ngay
Bố trí người phụ trách kế toán hoặc thuê dịch vụ làm kế toán trưởng. Thời gian bố trí người phụ trách kế toán tối đa 12 tháng, hết thời gian này phải bố trí kế toán trưởng.
Khoản 1 Điều 20 Nghị định 174/2016
Doanh nghiệp siêu nhỏ
Được bố trí phụ trách kế toán, không bắt buộc bố trí kế toán trưởng.
Điểm b khoản 2 Điều 20 Nghị định 174/2016
Người phụ trách kế toán thay kế toán trưởng phải có tiêu chuẩn, điều kiện như kế toán trưởng và thực hiện trách nhiệm, quyền của kế toán trưởng (khoản 4 Điều 53 Luật Kế toán).
Tiêu chuẩn và điều kiện của kế toán trưởng
Theo Điều 54 Luật Kế toán và Điều 21 Nghị định 174/2016, kế toán trưởng của doanh nghiệp phải đáp ứng:
-
Phẩm chất: có phẩm chất đạo đức nghề nghiệp, trung thực, liêm khiết, có ý thức chấp hành pháp luật.
-
Trình độ: chuyên môn, nghiệp vụ kế toán từ đại học trở lên. Doanh nghiệp không có vốn nhà nước và có vốn điều lệ dưới 10 tỷ đồng được bố trí người có trình độ từ trung cấp trở lên.
-
Chứng chỉ: có chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng.
-
Kinh nghiệm: thời gian công tác thực tế về kế toán ít nhất 02 năm với người có trình độ đại học trở lên, ít nhất 03 năm với người có trình độ trung cấp, cao đẳng.
-
Không thuộc diện không được làm kế toán theo Điều 52 Luật Kế toán và Điều 19 Nghị định 174/2016.
Trong diện không được làm kế toán có hai nhóm giám đốc cần lưu ý khi chọn người:
-
Cha, mẹ, vợ, chồng, con, anh, chị, em ruột của người đại diện theo pháp luật, giám đốc, phó giám đốc phụ trách tài chính – kế toán, kế toán trưởng trong cùng doanh nghiệp.
-
Người đang làm quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ, người được giao thường xuyên mua, bán tài sản trong cùng doanh nghiệp.
Hai nhóm này không áp dụng cho doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH một thành viên do cá nhân làm chủ sở hữu và doanh nghiệp siêu nhỏ không có vốn nhà nước.
Trách nhiệm và quyền của kế toán trưởng
Kế toán trưởng có nhiệm vụ tổ chức thực hiện công tác kế toán trong doanh nghiệp và chịu sự lãnh đạo của người đại diện theo pháp luật (khoản 1, khoản 3 Điều 53 Luật Kế toán). Điều 55 Luật Kế toán quy định:
-
Trách nhiệm: thực hiện các quy định của pháp luật về kế toán, tài chính trong doanh nghiệp; tổ chức điều hành bộ máy kế toán; lập báo cáo tài chính tuân thủ chế độ kế toán và chuẩn mực kế toán.
-
Quyền: độc lập về chuyên môn, nghiệp vụ kế toán.
Doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ có thêm quy định về nhiệm vụ giám sát tài chính và các quyền bổ sung của kế toán trưởng (khoản 2 Điều 53, khoản 3 Điều 55 Luật Kế toán). Công việc cụ thể của vị trí này có trong bài mô tả công việc của kế toán trưởng.
Giám đốc phải làm gì khi thay kế toán trưởng
Khoản 4 Điều 20 Nghị định 174/2016 quy định khi thay kế toán trưởng, phụ trách kế toán, người đại diện theo pháp luật hoặc người quản lý, điều hành phải:
-
Tổ chức bàn giao công việc và tài liệu kế toán giữa người cũ và người mới.
-
Thông báo cho các bộ phận liên quan trong doanh nghiệp và cho các nơi doanh nghiệp mở tài khoản giao dịch về họ tên, mẫu chữ ký của người mới.
Người mới chịu trách nhiệm về công việc kế toán kể từ ngày nhận bàn giao. Người cũ vẫn chịu trách nhiệm về công việc kế toán trong thời gian mình phụ trách.
Mức phạt liên quan đến kế toán trưởng
Mức phạt dưới đây là mức áp dụng cho doanh nghiệp, bằng 02 lần mức phạt cá nhân quy định tại Điều 17 Nghị định 41/2018.
Hành vi
Mức phạt doanh nghiệp
Không tổ chức bàn giao khi thay kế toán trưởng, phụ trách kế toán; không thông báo khi thay kế toán trưởng, phụ trách kế toán
10 – 20 triệu đồng
Không bố trí người làm kế toán trưởng hoặc không thuê dịch vụ làm kế toán trưởng theo quy định; bổ nhiệm kế toán trưởng, phụ trách kế toán không đúng trình tự, thủ tục
20 – 40 triệu đồng
Bố trí hoặc thuê người làm kế toán trưởng không đủ tiêu chuẩn, điều kiện
40 – 60 triệu đồng
Với hành vi bố trí hoặc thuê người không đủ tiêu chuẩn, doanh nghiệp còn phải bổ nhiệm hoặc thuê người có đủ tiêu chuẩn, điều kiện (khoản 4 Điều 17 Nghị định 41/2018). Các lựa chọn khi thuê dịch vụ làm kế toán trưởng có trong bài khi nào nên thuê dịch vụ kế toán ngoài; vị trí kế toán trưởng trong toàn bộ hệ thống kế toán có trong Cẩm nang | Xây dựng hệ thống kế toán doanh nghiệp.
Căn cứ pháp lý
-
Luật Kế toán 88/2015/QH13, Điều 52, 53, 54, 55 — xem văn bản
-
Nghị định 174/2016/NĐ-CP, Điều 19, 20, 21, 22 — xem văn bản
-
Nghị định 41/2018/NĐ-CP, Điều 6, Điều 17 — xem văn bản
-
Nghị định 132/2026/NĐ-CP, Điều 2 (sửa đổi Điều 6 Nghị định 41/2018) — xem văn bản