Khi mua bán cổ phần, phần vốn góp trong doanh nghiệp có tài khoản vốn đầu tư, việc tiền thanh toán có phải đi qua tài khoản này hay không, và được định giá bằng ngoại tệ hay phải bằng đồng Việt Nam, phụ thuộc vào bên mua và bên bán là người cư trú hay người không cư trú. Các nghĩa vụ chung xem tại Cẩm nang chuyển vốn và lợi nhuận của nhà đầu tư nước ngoài.
Thanh toán qua tài khoản nào?
-
Giữa hai nhà đầu tư không cư trú với nhau, hoặc giữa hai nhà đầu tư cư trú với nhau: không thực hiện qua tài khoản vốn đầu tư (điểm a khoản 1 Điều 10 Thông tư 38/2026/TT-NHNN).
-
Giữa nhà đầu tư không cư trú và nhà đầu tư cư trú: phải thực hiện qua tài khoản vốn đầu tư (điểm b khoản 1 Điều 10).
Tài khoản vốn đầu tư được nhận tiền thanh toán giá trị chuyển nhượng, được chi thanh toán cho bên chuyển nhượng ở nước ngoài hoặc bán ngoại tệ để thanh toán cho bên chuyển nhượng tại Việt Nam bằng đồng Việt Nam, và được hoàn trả khi việc chuyển nhượng không hoàn thành (Điều 8 Thông tư 38/2026/TT-NHNN). Chuyển nhượng dự án trong hợp đồng BCC, dự án PPP, hợp đồng dầu khí có quy định riêng tại khoản 2, 3, 4 Điều 10.
Định giá, thanh toán bằng đồng tiền nào?
-
Giữa các nhà đầu tư không cư trú với nhau: được định giá, thanh toán bằng ngoại tệ (khoản 1 Điều 13).
-
Có một bên là nhà đầu tư cư trú, hoặc giữa các nhà đầu tư cư trú với nhau: phải định giá, thanh toán bằng đồng Việt Nam (khoản 3 Điều 13), trừ chuyển nhượng trong hợp đồng dầu khí (khoản 2 Điều 13).
Cần làm gì trước khi thanh toán?
Nếu bên mua là nhà đầu tư nước ngoài và giao dịch làm tăng tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong ngành nghề tiếp cận thị trường có điều kiện, dẫn tới hoặc làm tăng tỷ lệ sở hữu nước ngoài trên 50%, hoặc doanh nghiệp có đất tại đảo, khu vực biên giới, ven biển, nhà đầu tư phải đăng ký góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp trước khi thay đổi thành viên, cổ đông (khoản 3 Điều 21 Luật Đầu tư 2025).
Sau giao dịch, tài khoản thay đổi gì?
Tình huống
Tài khoản
Tỷ lệ sở hữu nước ngoài tăng lên trên 50%
Doanh nghiệp phải mở tài khoản vốn đầu tư (khoản 6 Điều 7 Thông tư 38/2026/TT-NHNN).
Tỷ lệ sở hữu nước ngoài giảm xuống bằng hoặc dưới 50% tại doanh nghiệp mà nhà đầu tư nước ngoài tham gia bằng góp vốn, mua cổ phần
Đóng tài khoản vốn đầu tư; nhà đầu tư nước ngoài còn sở hữu vốn thì giao dịch qua tài khoản đầu tư gián tiếp (điểm b khoản 5 Điều 7).
Không còn nhà đầu tư nước ngoài sở hữu vốn
Đóng tài khoản vốn đầu tư (điểm a khoản 5 Điều 7). Cách mở, đóng tài khoản xem Mở tài khoản vốn đầu tư cho doanh nghiệp có vốn nước ngoài.
Vi phạm bị xử lý thế nào?
Theo Nghị định 340/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp mở, đóng, sử dụng tài khoản tại Việt Nam để thực hiện hoạt động đầu tư nước ngoài không đúng quy định bị phạt 60–100 triệu đồng (điểm d khoản 4 Điều 27); thực hiện chuyển tiền phục vụ hoạt động đầu tư nước ngoài vào Việt Nam không đúng quy định cũng bị phạt 60–100 triệu đồng, trừ khi đó là hậu quả của chính việc dùng sai tài khoản (điểm g khoản 4 Điều 27).
Căn cứ pháp lý
-
Thông tư 38/2026/TT-NHNN về quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư nước ngoài tại Việt Nam (hiệu lực từ 18/8/2026)
-
Nghị định 340/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng