Chế độ kế toán và thuế đối với hộ kinh doanh – Những vấn đề cần trao đổi

 

Hiện nay, Việt Nam đã có những quy định cụ thể về chế độ kế toán và thuế giá trị gia tăng cho các hộ kinh doanh, tuy nhiên, một số quy định mang tính pháp lý đã không còn phù hợp với thực tiễn nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Do vậy, yêu cầu đặt ra là cần hoàn thiện, sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp lý cho phù hợp với thực tiễn và tạo thuận lợi cho hộ kinh doanh phát triển. Bài viết phân tích thực trạng tồn tại và định hướng hoàn thiện các quy định pháp lý về chế độ kế toán đối với hộ kinh doanh.
kế toán và thuế đối với hộ kinh doanh

Một số vấn đề đặt ra về thuế đối với hộ kinh doanh

Hiện nay, chế độ kế toán áp dụng cho các hộ kinh doanh được thực hiện theo Quyết định số 169/2000/QĐ-BTC ngày 25/10/2009 và Quyết định số 131/2002/QĐ-BTC ngày 18/10/2002 sửa đổi, bổ sung chế độ kế toán hộ kinh doanh.

Phương pháp xác định thuế giá trị gia tăng (GTGT) phải nộp của các hộ kinh doanh là nếu tính trực tiếp trên doanh thu thì số thuế GTGT phải nộp được xác định bằng tỷ lệ % (x) doanh thu; Nếu theo phương pháp khoán thì xác định thuế GTGT phải nộp theo tỷ lệ % trên doanh thu của hộ khoán.

Trường hợp hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán kinh doanh nhiều ngành nghề thì xác định số thuế phải nộp theo tỷ lệ ngành nghề kinh doanh chính; Đối với hộ kinh doanh có doanh thu hàng năm dưới mức quy định thì không phải nộp thuế GTGT.

Chế độ kế toán áp dụng cho hộ kinh doanh được ban hành năm 2000, trước khi Luật Kế toán có hiệu lực (01/01/2004). Đến nay, sau hơn 15 năm thực thi đã đã phát sinh những bất cập. Cụ thể:

Thứ nhất, về kế toán doanh thu, chi phí. Do chế độ kế toán quy định trước thời điểm ban hành Luật Kế toán và Chuẩn mực kế toán nên nhiều quy định về doanh thu, chi phí đến nay không còn phù hợp, điển hình như:

(i) Chế độ kế toán hộ kinh doanh không nêu khái niệm về doanh thu, chi phí nên nội dung và phạm vi doanh thu, chi phí không được xác định rõ ràng;

(ii) Chế độ kế toán hộ kinh doanh không đề cập đến thời điểm ghi nhận doanh thu, chi phí và cách xác định chi phí trong trường hợp sử dụng cho hoạt động kinh doanh lẫn với tiêu dùng của hộ gia đình nên thu nhập để tính chi phí trong kỳ không phản ánh đúng nghĩa vụ thuế hộ kinh doanh phải nộp;

(iii) Vấn đề về chiết khấu thương mại, giảm giá, khuyến mại… chưa được đặt ra để giải quyết.